„Pochowałem mojego syna, zanim pochowałem swoją dumę” – powiedział mi pierwszego wieczoru, siedząc w mojej kabinie z filiżanką słabej herbaty. „Pierwsze było łatwiejsze”.
Wrócił następnego dnia. I kolejnego dnia.
Nauczył mnie, jak odczytywać mokrą glebę po kolorze, jak podpierać powierzchnię, żeby się nie zawaliła, jak ustawiać kamień pod kątem, żeby nacisk działał na boki, a nie prosto w dół. Pokazał mi, gdzie oryginalna praca Amosa była dobra, a gdzie Elias ją ulepszył.
Pracowaliśmy razem przez cały maj i czerwiec. Do lipca rozbudowaliśmy komorę o 2,5 metra i zaczęliśmy planować dobudowę, która niemal podwoiłaby pojemność magazynową. Ale Josiah miał 72 lata i zdarzały mu się poranki, kiedy nie mógł wstać z krzesła bez pomocy. Wieczorami kaszlał, aż chusteczka robiła się różowa.
Już wtedy wiedziałam, że nie będę go mieć na zawsze. Góra już mnie tego nauczyła. Nic nie trwa wiecznie. Ani rodzice. Ani mężowie. Ani mentorzy, którzy pojawiają się jak odpowiedzi na modlitwy, o które nie wiedziałaś, że się modlisz. Ale miałam go na razie i to wystarczyło.
Tunel produkował. System działał. Zima o mało mnie nie zabiła, ale przetrwałem ją i teraz wiedziałem rzeczy, o których wcześniej nie wiedziałem.
Ale prawdziwy sprawdzian dopiero nadszedł.
Josiah przychodził tam każdego dnia tego lata, bez względu na pogodę, choć spacer z chaty na niższym grzbiecie z każdym tygodniem wyczerpywał go coraz bardziej. Nigdy nie narzekał. Po prostu pojawiał się z torbą narzędzi i laską, z tym spojrzeniem w oczach, które mówiło, że ma pracę do wykonania i że nie zostało mu już wystarczająco dużo lat, żeby cokolwiek z niej zmarnować.
Nauczył mnie obróbki kamienia w taki sam sposób, w jaki uczy się kogoś języka obcego – słowo po słowie, powtarzane aż do skutku.
„Poczuj słoje” – powiedział, przesuwając dłonią po płycie wapienia, którą wyciągnęliśmy z koryta strumienia. „Kamień ma kierunek, tak samo jak drewno. Tnij go, a pęknie. Tnij nim, a rozłupuje się na kawałki”.
Pokazał mi, jak odczytywać ciśnienie w mokrym gruncie. „Widzisz ten wyciek? Woda się porusza. To znaczy, że glina pod spodem jest miękka. Przyłóż tam ciężar, a się przesunie. Postaw ścianę 6 na wschodzie na twardszym gruncie”.
Nauczył mnie, jak zbudować ścianę z suchego muru, która wytrzyma stulecie. „Bez zaprawy, po prostu pasuje. Każdy kamień dźwiga ten powyżej. Jeśli trafisz w odpowiednie kąty, całość zazębia się jak układanka”.
Obserwowałem jego dłonie podczas pracy. Drżały, gdy odpoczywał – drżenie, którego nie potrafił opanować. Ale gdy podniósł kamień, gdy go włożył na miejsce, drżenie ustało. Jego dłonie pamiętały to, o czym zapominało jego ciało.
Pewnego wieczoru pod koniec lipca siedzieliśmy na zboczu wzgórza nad chatą, patrząc na grzbiety, które o zmierzchu fioletowieją. Jego oddech był gorszy niż zwykle. Słyszałem w nim chrzęst.
